دلبستگی، عمیق ­ترین معجزه ی فرزندپروری

خانه/ارتباط, مقالات/دلبستگی، عمیق ­ترین معجزه ی فرزندپروری

دلبستگی، عمیق ­ترین معجزه ی فرزندپروری

سفری عمیق در رابطه والد-فرزندی و مکاشفه ی دلبستگی

دلبستگی چیست؟

به احتمال زیاد مهم­ ترین مفهوم در فرزندپروری، دلبستگی است. دلبستگی عبارت است از پیوند عاطفی عمیقی که با افراد خاص در زندگی خود برقرار می ­کنیم، طوري که باعث می ­شود وقتی با آنها در تعاملیم، احساس نشاط و شعف کنیم و به هنگام استرس از اینکه آنها را در کنار خود داریم، احساس آرامش کنیم.

روانشناسان، دلبستگی را چنین توصیف کرده اند: «ارتباط روانی پایدار بین دو انسان». به نظر بالبی پایه گذار نظریه ی دلبستگی، دلبستگی تا زندگی بزرگسالی ادامه می ­یابد و انسانها در هر سنی که باشند، شادترین زمان زندگیشان زمانی است که مطمئن هستند کسی را در کنار خود دارند که می توانند به او تکیه کنند و هنگام مشکلات از او کمک بگیرند.

اگر بخواهیم یکی از مهم ترین نمودهای دلبستگی را نام ببریم، رابطه والد- فرزندی است. نوزاد از دوران جنینی به مادرش گره می ­خورد و با او یکی می ­شود. از طریق او تغذیه و رشد می ­کند و در محفظ امن رحم برای وارد شدن به دنیا آماده می ­شود. گرچه با بریدن بندناف، نوزاد به ظاهر از مادرش جدا می ­شود، اما آیا بریدن بند ناف به معنای گسیختن این وابستگی است؟ آیا برای تامین نیاز گرسنگی­، خواب و تسکین میتواند مستقل عمل کند؟

در واقع او تا مدت ها مادر را با خود یکی می ­داند. نیازهای خود را نیازهای او می ­بیند و در نتیجه نمی­تواند لحظه ای تاخیر در تامین نیازهایش را تحمل کند. و از سویی دیگر رابطه ی نزدیک مادر و نوزاد که ما آن را دلبستگی می­نامیم تجربه ی شگفت­انگیزی است که اجازه می­ دهد مادر خودش را با نیازهای نوزادش کاملا هماهنگ سازد.

در واقع نوزاد بخشی از وجود مادر می ­شود. همان بخشی که به ظاهر با بریدن بند ناف از او جدا شده، اما رابطه ی عمیق تری تحت عنوان دلبستگی، این گسستن را امکان ناپذیر ساخته است.

دلبستگی مادر و نوزاد یک رابطه ی خاص و بی تکرار است؛ احساسی که شما را مانند یک آهن ربا به کودکتان می­چسباند و زمانی که به عمیق­ترین حالتش می­رسد موجب می­شود که مادر کودک را به عنوان بخشی از خودش ببیند. این احساس به حدی قوی است که حداقل در ماه­های اولیه مادران به هنگام بودن با کودکانشان احساس کامل بودن می­کنند و در زمان جدایی گویی ناکامل ­اند. البته که کودکان تنها به مادران­ شان دلبسته نمی ­شوند و این رابطه، با پدر و دیگر مراقبان اولیه نیز قابل گسترش است. اما حداقل در ماه­های اولیه نمود این دلبستگی در رابطه مادر و فرزند آشکارتر است.

آیا دلبستگی رابطه ای است که تنها با ایمنی و احساسات مثبت مشخص می­شود؟

برای توضیح پاسخ این سوال سراغ مثالی جالب و دوست داشتنی برویم. جوجه تیغی­ها در زمستان برای گرم شدن به هم می­ چسبند، اما در عین گرم شدن، تیغ­هایشان در بدن یکدیگر فرو می­رود. از سوی دیگر دور شدنشان ممکن است به مردن در اثر سرما بیانجامد. در نتیجه مدتی طول می­ کشد که بهترین فاصله را برای به دست آوردن بیشترین میزان گرما و کمترین میزان زخم پیدا کنند. رابطه ی مادر و فرزند نیز که یکی از گرم ترین روابط بشری است، به طور گریزناپذیری با زخم­هایی همراه است و این زخم ­هاست که به خشم و ناکامی می ­انجامد. اما وجود احساسات، به خودی خود مشکل ­زا نیست. در واقع دلبستگی به کودک امکان تجربه ی طیف وسیعی از هیجانات را می­دهد اما هنر یک مادر به اندازه کافی خوب و امن در این است که برای کودک امکان تجربه این هیجانات در سطحی متناسب با ظرفیتش را فراهم سازد و زبان بی زبانی او باشد.

دلبستگی و امکان رشد هیجانی

مادر با شناخت هیجانات فرزندش و به بیان آوردنشان با بیانی کودکانه، امکان شناخت هیجانی را برای کودکش فراهم می­سازد. کودک بی قرار، گریه می ­کند و مادر پاسخگو و حساس، به حال بی قرار او نگاه می­کند و راوی هیجانات و نیازهای سربرآورده اش می ­شود:

گریه میکنی کوچولوی من، گرسنه ­ای مامان، خسته شدی، الان مامان بهت شیر میده بعدشم تو بغلش خوابت می­کنه…

بارها این روایت کوتاه را شنیده ایم و بی توجه از کنارش رد شده­ایم. پژوهش ­ها نشان داده که از مهم­ترین توانایی­های مادران در رابطه فرزندپروری، توانایی شناخت هیجانات و نیازهای کودکانشان، برچسب زدن به آن احساس و به بیان آوردن آن است. در واقع شاهراه رشد هیجانی کودک، توانایی مادر در شناخت هیجانات اوست و به مرور در اثر تکرار این تعامل، کودک این توانایی را درونی ساخته و به هنگام بروز یک هیجان، به جای غرق شدن و دست و پا زدن در آن و تخلیه آن از طریق پرخاشگری و یا نادیده گرفتنش، هیجانش را می­شناسد و می­تواند آن را به زبان آورد و در نتیجه تنظیم شود.

بنابراین دلبستگی ظرفیتی معجزه ­آساست که برای مادران امکان هماهنگ شدن با نیازهای کودکانشان را فراهم می­کند و برای کودک بی پناه و وابسته، پناهی برای بازیابی امنیت و تکیه ­گاهی برای کشف جهان سراسر شگفتی را فراهم می­ کند.

 

توسط | 2018-02-13T10:56:36+00:00 فوریه 13th, 2018|ارتباط, مقالات|دیدگاه‌ها برای دلبستگی، عمیق ­ترین معجزه ی فرزندپروری بسته هستند

درباره نویسنده :